مادران :
-- بررسی موارد مرگ و میر مادران
-مراقبتهای دوران بارداری -
پایلوت سلامت مادران
- واحدهای تسهیلات زایمانی
- تربیت عامل زایمان
کودکان :
-
مراقبتهای ادغام یافته ناخوشیهای اطفال ( مانا)
-
مراقبتهای ادغام یافته کودک سالم
-
بیمارستانهای دوستدار کودک
تنظیم خانواده :
-
مشاوره
حین ازدواج
-
مشاوره
تنظیم خانواده
-
ارائه
خدمات تنظیم خانواده در واحدهای بهداشتی و بیمارستانها و تامین و توزیع اقلام
پیشگیری از بارداری
-
آموزشهای تنظیم خانواده به گروههای در معرض خطر ( دانش آموزان ، دانشجویان و
....)
زنان و سالمندان
-
سرطان
برست
-
سرطان
سرویکس
-
شیوه
زندگی سالم در دوره سالمندی
-
تغذیه
-
آنمی
فقر آهن
-
آموزش
تغذیه ای به جامعه بمنظور تغییر در الگوی تغذیه خانواده ها
-
پایش
رشد
-
IDD
کودکان
1- مراقبتهای ادغام یافته
ناخوشیهای اطفال
مانا یک استراتژی است و نه یک
برنامه ، مانا برنامه های مختلف را با یکدیگر ترکیب نموده و مهمترین و شایعترین
علل مراجعه و مرگ و میر کودکان زیر 5 سال را در بر گرفته ، تشخیص و درمان صحیح
بیماریها را بر اساس نشانه های موجود امکان پذیر میسازد .
هدف کلی این برنامه ، کاهش
مرگ و میر کودکان زیر 5 سال
اهداف اختصاصی : - ارتقاء
مهارتهای کارکنان ارائه دهنه خدمات
-
بهبود
سیستمهای بهداشتی
-
بهبود
رفتار و عملکرد خانواده و جامعه
این برنامه در شهرستانهای
بندرعباس ، حاجی آباد ، قشم ، میناب و بستک در حال اجرا میباشد .
2- مراقبتهای ادغام یافته کودک
سالم
این برنامه بدنبال راهی برای جدا
کردن کودکان سالم از کودکان به ظاهر سالم یا مستعد به بیماری است که هنوز نشانه
های بیماری در آنها مستقر نشده است . هدف این برنامه طراحی نظام غربالگری
استاندارد مراقبت کودکان صفر تا 8 سال و اجرای آن میباشد . ( این برنامه
جایگزین برنامه مراقبتهای روتین کودکان که هم اکنون در سیستم ارائه خدمت در حال
اجراست میگردد) . در این برنامه نحوه ارزیابیکودک از نظر نشانه های خطر – زردی
– تغذیه – وزن – قد – دور سر – بینائی- تکامل – دهان و دندان – واکسیناسیون و
مصرف مکملهای داروئی مد نظر قرار گرفته است . بعلاوه مطالبی در خصوص پیشگیری از
بروز حوادث و سوانح ، رابطه متقابل والدین با کودک به والدین آموزش داده
میشود. بار مراجعات کودک در این برنامه بر اساس جدول واکسیناسیون تنظیم شده است
.
هدف کلی این برنامه ارتقاء سلامت
کودکان کمتر از 8 سال از طریق کاهش بیماریهای شایع دوران کودکی و سنین بالاتر
میباشد.
از جمله اهداف اختصاصی این
برنامه : شناسائی زودرس بیماریهای مهم دوران کودکی
کاهش بروز عوارض بیماریهای
بدون علامت در دوران کودکی
ارتقاء عملکرد جامعه و
خانواده و سیستم بهداشتی در شناخت و مدیریت بیماریها و رسیک فاکتورها و عوامل
مساعد کننده مهم در دوران کودکی .
3-بیمارستانهای دوستدار کودک
همگام با شروع فعالیتهای ترویج
تغذیه با شیر مادر ، تبدیل کلیه بیمارستانهای واجد شرایط به بیمارستانهای
دوستدار کودک با معیارها و ضوابط بین المللی با عنوان 10 اقدام برای موفقیت در
شیر دهی از اولویتهای برنامه کشوری قرار گرفت . در همین راستافعالیتهای مربوط
به اجرای طرح هم اتاقی مادر و نوزاد در بخشهای زنان و زایمان از سال 1371 در
ایران آغاز شد. این فعالیتها با آموزش کادر بیمارستانهای زنان و زایمان در خصوص
مزایای تغذیه با شیر مادر و ضوابط بیمارستانهای دوستدار کودک آغاز شد و در
نهایت منجر به تعطیل شدن اتاقهای تهیه شیر مصنوعی در بیمارستانها ، قرار گرفتن
کاتهای نوزادان در کنار تخت مادران در تمام شبانه روز و کمک و اموزش مادر در
زمینه شروع تغیه با شیر مادر و راههای حفظ و تداوم آن گردید. بیمارستانهائی که
ضمن رعایت 10 اقدام یاد شده لوح بیمارستانهای دوستدار کودک را دریافت مینمایند
45 امتیاز به امتیاز درجه بندی اضافه شده است . پایش این بیمارستانها هر ساله
از طریق کمیته های ترویج تغذیه با شیر مادر بیمارستانها و ارزیابی مجدد از
طریق مرکز بهداشت شهرستان مربوطه انجام میشود.
بیمارستانهای بخش خصوصی و دولتی
در استان هرمزگان که تا پایان سال 1383 لوح دریافت کرده اند :
بندرعباس: شریعتی ، خلیج فارس ،
ام لیلا ، صاحب الزمان ،
میناب : بیمارستان شهید بهشتی
بندرلنگه : بیمارستان شهید بهشتی
و بیمارستان رستمانی گاوبندی
رودان : بیمارستان علی ابن
ابیطالب
مادران
1-بررسی موارد مرگ و میر
مادران
هدف کلی نظام بررسی مرگ و میر
مادران کاهش میزان مرگ و عوارض ناشی از بارداری و زایمان از طریق کشف سیری که
هر مادر تا زمان مرگ طی کرده ، شناسائی عوامل قابل اجتناب در هر مرگ و طراحی
مداخله به منظور حل مشکلات و جلوگیری از وقوع مرگهای مشابه اجرا می گردد. به
دلیل اهمیت مرگ مادر و تاثیر آن در سلامت خانواده ، بعنوان یکی از شاخصهای مهم
توسعه انسانی محسوب میگردد. بررسی موارد مرگ و میر مادران از نیمه دوم سال
1381 در کشور ابلاغ و در این استان نیز با تشکیل کمیته مرگ و میر مادران و
گزارش و بررسی کلیه مرگهای گزارش شده اجرا گردیده است . از جمله اهداف اختصاصی
این برنامه :
-
تعیین
عوامل خطر مرتبط با مرگ
-
تعیین
عوامل ایجاد کننده مرگ
-
تعیین
دقیق تر میزان بروز مرگ .
2-مراقبتهای دوران بارداری و
پس ا ز زایمان – پایلوت سلامت مادران
هدف از برنامه مراقبتهای دوران
بارداری این است که هر حاملگی از پیش خواسته ای منجر به تولد نوزادی سالم گردد.
بدون اینکه جان مادر به خطر افتد و در حقیقت دو هدف اصلی آن عبارتند از ک
-
تامین
سلامت مادر و کاهش موربیدیتی و مورتالیتی ناشی از عوارض بارداری و زایمان
-
تامین
سلامت جنین و نوزاد
مراقبت با کفایت از مادران در
دوران بارداری ، زایمان و پس از زایمان یکی از راهکارهای کاهش مرگ و میر مادران
محسوب میشود این راهکار بمنظور به ثمر رساندن یک بارداری و تامین سلامت مادر و
نوزاد طی سالیان متمادی در کشورها بکار گرفته شده و هماکنون هیچ تردیدی در اثر
بخشی آن وجود ندارد.
بررسی تحلیلی برنامه مادران در
سال 1378 نشان داد که اگر چه ارائه خدمات بهداشتی اولیه به مادران بهبود قابل
توجهی را در شاخصهای بهداشتی باعث گردیده ولی با توجه به نقاط ضعف موجود از
جمله : فقدان پروتکلهای استاندارد جهت مراقبتهای دوران بارداری ، زایمان و پس
از زایمان در کلیه سطوح ارائه خدمت ، فقدان پروتکلهای استاندارد جهت مادران در
معرض خطر در مراقبت ویژه ، پائین بودن کیفیت خدمات داخل و خارج بیمارستانی و
....... بازنگری و اصلاح برنامه را ضروری نمود . لذا از شهریور ماه 1382 اجرای
برنامه پایلوت سلامت مادران در 14 استان کشور ( هر استان یک شهرستان ) آغاز شد
که ارزشیابی نهائی آن در نیمه اول سال 1385 انجام و در صورت کارائی مناسب به کل
کشور تعمیم داده میشود . این استان نیز در پایلوت سلامت مادران قراردارد(
شهرستان بندرلنگه ) .
3-واحد های تسهیلات زایمانی
یکی از اجزای سلامت و ایمنی
مادران تحقق زایمان ایمن است از آنجا که اکثر مرگها و عوارض ناشی از بارداری و
زایمان در حول و حوش زایمان اتفاق می افتد ، بنابر این تامین شرایط لازم برای
انجام زایمان ایمن در نظام ارائه خدمات ، توجه به کیفیت خدمات ارائه شده برای
مردم روستا و امکان تشخیص و ارجاع بموقع آنان در صورت بروز عوارض بارداری و
زایمان از اولویتهای مهم در سیستم ارائه خدمات میباشد. لذا از سال 67 پروتکلهای
تاسیس واحدهای تسهیلات زایمانی در مناطق روستائی با شرایط خاص تصویب و بلاغ
گردید. هم اکنون بیش از 23 واحد زایمانی در شهرستانهای مختلف این استان در
مناطق روستائی ارائه خدمات مراقبتی در دوران باداری ، انجام زایمان ایمن و
بهداشتی ، ارائه خدمات تنظیم خانواده و مشاوره را بعهده دارند.
4- تربیت عامل زایمان
یکی از راهکارهای اساسی جهت تحقق
زایمان ایمن و تامین ارتقاء سلامت مادران در جامعه ، تامین دسترسی به افراد
دوره دیده در امر زایمان است . اگر چه امرزوه به سبب توسعه در کشور ، شاخص
زایمان توسط افراد دوره ندیده ، کاهش محسوسی داشته است ، ولی با توجه به
ویژگیهای متفاوت کشور ما از نظر شرایط فرهنگی ، جغرافیائی ، اجتماعی و .....
هنوز در برخی مناطق بویژه روستاهای دور افتاده و یا صعب العبور شاهد انجام
زایمان توسط افراد دوره ندیده هستیم . از نیمه دوم سال 1368 برنامه تربیت ماما
روستا در کشور آغاز شد و تا پایان سال 1382 کماکان تربیت ماما روستا در استان
هرمزگان انجام شد . بر اساس بررسی های انجام شده در سال 1379 و گزارش غیر فعال
شدن ماماهای روستائی و با در نظر گرفتن این امر که بیش از 77 درصد مرگ مادران
حول و حوش زایمان اتفاق می افتد و کاکان زایمان خارج از مرکز زایمانی یک ریسک
فاکتور میباشد ، همچنین نتایج بررسی انجام شده در سال 1381 و در خصوص گرایش
زنان باردار و زایمان کرده در منزل در مورد انتخاب عامل زایمان ، طرح تربیت
بهورز ماما در روستاهائی با شرایط خاص را مورد توجه قرار داد. لذا طرح تربیت
بهورز ماما از سال 1384 ابلاغ گردید. در استان هرمزگان این برنامه از نیمه دوم
سال 1384 در شهرستان میناب با تربیت 6 نفر بهورز ماما آغاز میگردد.
تنظیم خانواده
خانواده رکن مقدس و اساسی جامعه
است که تامین سلامت آن به تعداد افراد خانواده بسیار وابسته است . برنامه تنظیم
خانواده از محورهای بسیار مهم در جهت اجرای سیاست کنترل موالید میباشد .در
برنامه تنظیم خانواده تاکید بر مشاوره مناسب، درست و انتخاب و استفاده صحیح
خانواده ها از روشهای مدرن و موثر تنظیم خانواده میباشد.
آموزشهای تنظیم خانواده
برای بعضی گروههای مختلف در مقاطع زمانی خاص ارائه میگردد :
1-
مشاوره
حین ازدواج : این آموزشها برای مزدوجین قبل از ازدواج ارائه میشود این آموزشها
شامل معرفی انواع روشهای پیشگیری از بارداری ، آموزش تالاسمی پیشگیری از
تولد کودکان مبتلا به تالاسمی ، بیماریهای منتقله از راه تماس جنسی میباشد.
2-
آموزش
به دانش آموزان و دانشجویان : بر اساس توافقات انجام شده در مقطع سوم دبیرستان
مجموعه درسی جمعیت و تنظیم خانواده جهت دانش آموزان و بعنوان 2 واحد درسی نیز
جهت کلیه دانشجویان رشته های مختلف در دانشگاهها تدریس میگردد.
3-
آموزش
تنظیم خانواده در پادگانها
4-
آموزش
تنظیم خانواده از طریق تلفن گویای 149
تامین اقلام پیشگیری از بارداری
در استانها ضمن تعهد اعتبار برای استانها بعهده واحدهای بهداشت خانواده و
براساس گزارش موارد مصرف میباشد.
اقلام پیشگیری از بارداری که
در حال حاضر در سیستم ارائه خدمت وجود دارند عبارتند از :
-قرصهای پیشگیری : شامل
لاینسترونول ، ال. دی و اچ .دی
- کاندوم
- آی. یو. دی
- انجام وازکتومی و توبکتومی
این خدمات بطور رایگان در اختیار
مراجعین قرار می گیرد .
